mengen-en-roeren-1

Smeermiddelen


 De levensduur van alle wrijvend bewegende deelen hangt bijna geheel van de soort van het gebruikte smeermiddel af. Het smeermiddel moet het directe contact tusschen de bewegende deelen verhinderen en moet dus op het oppervlak een samenhangend laagje vormen. Het is duidelijk, dat al naar de snelheid en den druk de aard van het smeermiddel geheel verschillend zal moeten zijn. Een universeel te gebruiken smeerolie of smeervet kan dus niet bestaan, de olie moet zeer nauwkeurig aan het doel aangepast worden. Vooral in de laatste jaren voegt men ook stoffen als graphiet en talcum aan smeerolie en consistentvetten toe.
 Een zeer speciale smeermethode is bij het bewerken van metalen noodig, waar groote hoeveelheden warmte vrijkomen. Hier moet het smeermiddel niet alleen smeren, doch ook afkoelen. De olie wordt dan met een groote hoeveelheid water geëmulgeerd.

Boorolie

A. Oliezuur 15 dl

Spindelolie 75 dl

Natronloog 40° Bé 5 dl

Spiritus 5 dl


B. Turksch-bruinolie 30 dl

Spindelolie 50 dl

Natronloog 20° Bé 10 dl

Spiritus 10 dl


C. Harsolie 18 dl

Spindelolie 74 dl

Natronloog 40° Bé 5 dl

Isopropylalcohol 5 dl
D. Naphteenzuur 25 dl

Oliezuur 25 dl

Spindelolie 100 dl

Natronloog 24° Bé 25 dl

Spiritus 25 dl

E. Harsolie 10 dl

Oliezuur 10 dl

Spindelolie 70 dl

Natronloog 36° Bé 5 dl

Methylalcohol 5 dl

F. Spindelolie 80 dl

Tallolie 20 dl

Kaliloog 40° Bé 8 dl

Methylhexaline 1-2 dl

HEBBEN

Boorolie-emulsies

 Daar tegenwoordig boorolie algemeen bij het draaien en fraisen gebruikt wordt en dus steeds iets van deze olie op het werktuig achterblijft, is het noodzakelijk, dat boorolie. die voor deze doeleinden gebruikt wordt, geen stoffen bevat, die het roesten bevorderen. De vroeger veel gebruikte boorolie met ammoniak als emulgator deugt hiervoor in het geheel niet, daar de ammoniakzeep het roesten bevordert. Daar de emulsie hier rondgepompt wordt en dus telkens op nieuw gebruikt wordt, moet de stabiliteit van de emulsie bijzonder goed zijn. In het algemeen komt men dan met de gewone zeep als emulgator niet meer uit. Het toevoegen van methylhexaline aan de zeep maakt de emulsie zeer stabiel. De eenigszins onaangename reuk is voor de werkplaats geen bezwaar, de prijs is echter vrij hoog.
 Een boorolie, die werkelijk aan alle eischen voldoet, kan men met triaethanolamine maken. Hier wordt dus het toegevoegde vetzuur niet met loog verzeept doch met triaethanolamine. een sterk alkalische organische stof. Deze zeepen zijn geheel reukeloos en nemen groote hoeveelheden olie op tot een zeer stabiele emulsie.
 Men mengt hiertoe de smeerolie met ongeveer 10 % oliezuur en neutraliseert nu het oliezuur met triaethanelamine. waartoe ongeveer 5 % noodig is. Hierbij kan men smeerolie met een zeer goed smerend vermogen nemen, die met andere middelen slechts heel moeilijk geëmulgeerd kan worden.
 Verder worden deze oliën ook nog in de textielindustrie toegepast. Spatten van gewone olie zijn moeilijk te verwijderen, terwijl spatten van de oplosbare olie met water uitgewasschen kunnen worden. Wanneer smeervet verlangd wordt, mengt men ongeveer 20 % water met de boorolie. Men kan oplosbare vetten ook maken door de olie met 10 % stearinezuur te mengen en dan met een gelijke hoeveelheid van een 4-Pcts waterige oplossing van triaethanolamine te verzeepen.
kolomboormachine-antiek

Boorolie met hars

Colophonium 7 ,5 dl
Spindelolie 20
dl
Oliezuur 6
dl
Spindelolie 44
dl
Natronloog 32° Bé 4
dl
Spiritus 2 ,1 dl
 De hars wordt in de eerste portie spindelolie opgelost door op ongeveer 100° C te verwarmen. Hierna worden de andere bestanddeelen onder goed roeren in de aangegeven volgorde toegevoegd. Den alcohol voegt men pas toe wanneer de massa reeds afgekoeld is. Men kan de boorolie ook helder doorschijnend maken door 1 tot 2 % methylhexaline toe te voegen. Dit laatste product biedt het groote voordeel nagenoeg niet vluchtig te zijn.

Draadtrekolie

A. Harsolie 28
dl

Kaliloog 38° Bé 10
dl

Spindelolie 64
dl

B. Degras 40
dl

Hars 29
dl

Harsolie 21
dl

Natronloog 40° Bé 10
dl
C. Rundvet 10
dl

Spindelolie 10
dl

Japanwas 1
dl

Natronloog 40° Bé 4 ,2 dl

Lederolie

Harsolie 10 dl
Degras 10 dl
Smeerolie 80 dl

Olie v. losmaken van schroeven

Pine-oil 300 dl
Geblazen raapolie 30 dl
Tetrachloorkoolstof 10 dl
Petroleum 100 dl
Paraffine-olie 70 dl
 of:
Petroleum 20 dl
Spindelolie 70 dl
Sec. butylalcohol 10 dl

Invetolie voor ijzer

Paraffine-olie 90 dl
Watervrije lanoline 10 dl

Porceleinvorm-olie

Stearinezuur 24 dl
Ozokeriet 1 dl
Paraffine 3 dl
Dikke smeerolie 82 dl
castrol-motorolie

Consistentvet

A. Vet 114 dl

Kalkhydraat 16 dl

Smeerolie visc. 500 bij

 40℃ 870 dl


B. Vet 123 dl

Kalkhydraat 17 dl

Smeerolie visc. 100 bij

 40℃ 855 dl


C. Vet 205 dl

Kalkhydraat 34 dl

Smeerolie 760 dl

D. Raapolie 16 dl

Oliezuur (gedest.) 4 dl

Kalkhydraat 3 dl

Natronloog 40° Bé 3 dl

Spindelolie 74 dl

E. Traan-vetzuur 12 dl

Kalkhydraat 3 dl

Smeerolie 100 dl


Het vet wordt in een door stoom verwarmden ketel gesmolten, met ongeveer dezelfde hoeveelheid smeerolie gemengd en verzeept. De kalk wordt hiertoe met water aangeroerd. De zeep wordt zoolang gekookt tot een klein proefje hard is. Hierna wordt de rest van de smeerolie langzamerhand toegevoegd.
 De eigenschappen van het consistentvet hangen zeer sterk van het joodgetal van het vet af en van de soort smeerolie. Bepaalde smeeroliesoorten, bv. de Roemeensche, zijn moeilijk te verwerken, vetten met een laag joodgetal leveren hooger smeltende consistentvetten. Het roerwerk van den ketel mag niet te vlug loepen, daar het vet ontmengen kan.
 Dikwijls wordt het vet met anilinegeel iets gekleurd, soms voegt men vulstoffen als talcum en graphiet toe. In alle gevallen is het aan te bevelen het vet te egaliseeren door het door een walsenmolen fijn te malen.
HEBBEN

Consistentvet met graphiet

Fijn gemalen graphiet 2 dl
Talcum 5 dl
Consistentvet 93 dl
 of:
Gemalen graphiet 7 dl
Cilinderolie 7 dl
Consistentvet 86 dl

Marine-graphietvet

Consistentvet 92 dl
Graphiet 8 dl

Speciaal graphietvet

Hard rundvet 10 dl
Donkere vaseline 80 dl
Gemalen graphiet 10 dl

Graphietvet

Ceresine 70 dl
Rundvet 70 dl
Samensmelten, op 80° verwarmen en mengen met:
Graphiet 30 dl

Versnellingsbakvet

Talk 40 dl
Natriumhydroxyde 7 dl
Cilinderolie 45 dl
Water 10 dl

Locomotief-consistentvet

Talk 35 dl
Natriumhydroxyde 6,5 dl
Cilinderolie 50 dl
Water 10 dl

Draadvet

Watervrije lanoline 450 dl
Vaseline 60 dl
Kamfer 90 dl

Tuigvet

Degras 30 dl
Zware petroleum 60 dl
Natronloog 26° Bé 10 dl

vintage-pompstation
vrouw-aan-de-draaibank
Vrouwen aan de draaibank, mannen aan het front (Manchester Art Gallery)

Dikke olie

 De viscositeit, dus de dikvloeibaarheid van dierlijke, plantaardige en minerale oliën kan men verhoogen door hierin 7 tot 10 % aethylcellulose op te lossen. Verder gebruikt men voor dit doel de palmitaten en stearaten van aluminium.

Onoplosbare olie voor wol

Reuzel 10-20 dl
Paraffine-olie 80-90 dl
Reukstof naar wensch

Fietsenkettingvet

Harsolie 12 dl
Smeerolie 25 dl
Kaliloog 10° Bé 1 dl
Kalkhydraat 4½ dl
 Deze worden op de wijze van de consistenvetten gekookt.
 Hiernaast maalt men:
Graphiet 35 dl
Smeerolie 22½ dl
 en mengt deze graphietpasta met de vetemulsie.
oliekannen-vintage

Smeermiddel in poedervorm

Zinkstearaat 50 dl
Talcum 50 dl

Geweerloopolie

Witte vaseline 150 dl
Beendervet (zuurvrij) 50 dl

Smeermiddel voor stempels en vormen

Oliezure zeep 1 dl
Petroleum 5 dl
 of:
Stearinezeep 1 dl
Petroleum 9 dl

Kettingsmeermiddel

Loodwit 250 dl
Vlokkengraphiet 250 dl
Cilinderolie 2000 dl

Hard consistentvet

Hars 9 dl
Machine-olie 82 dl
Natronloog 40° Bé 9 dl

Boven-smeerolie

Ricinusolie, oplosbaar in smeerolie 500 dl
Alcohol (met benzine
 gedenatureerd) 350 dl
Kamferolie 100 dl
 of:
Ricinusolie, oplosbaar in
 smeerolie 400 dl
IJzercarbonyl 150 dl
Alcohol (met benzine) 300 dl
 Van beide voegt men 50 cm³ per 10 l benzine toe. Het laatste verhindert tevens het kloppen van den motor.

Ventielsmeermiddel

Bariumstearaat 50 dl
Smeerolie 40 dl
Talcum 10 dl
 De smeerolie verhit men met het bariumstearaat tot op 120 à 150℃ tot alles opgelost is. Hierna mengt men het talcum.

Vast pine-oil

Pine-oil 10 dl
Triaethanolaminelinoleaat 1 dl
Water 8 dl
HEBBEN

Bleeken van dierlijke vetten

 Een goed bleekmiddel is kaliumpermangaat. Men gebruikt 1½ tot 4 % kaliumpermanganaat en ½ tot 6 % zwavelzuur.
 Het permanganaat wordt in de 25-voudige hoeveelheid water opgelost, het zwavelzuur verdunt men met de 10-voudige hoeveelheid water. Het vet wordt bij zoo laag mogelijke temperatuur gesmolten. Onder goed roeren voegt men nu langzamerhand de permanganaatoplossing bij het gesmolten vet en roert dan nog een half uur door. Hierna voegt men onder sterk roeren het verdunde zwavelzuur toe, en laat nog een kwartier doorroeren. Tenslotte wordt het mengsel tot koken verhit en men laat zoolang koken tot het afgescheiden bruinsteen weer geheel opgelost is. Dit duurt gewoonlijk ongeveer een uur. Dan laat men de waterige oplossing rustig bezinken en wascht het vet na het aftappen van de mangaanoplossing met schoon water goed uit.
 Nu men tegenwoordig waterstofperoxyde goedkoop in hooge concentraties kan leveren wordt dit ook dikwijls toegepast voor het bleeken van vet.
 Hierbij ontstaan geen vreemde stoffen en het vet behoeft nagenoeg niet uitgewasschen te worden.

Bleeken van palmolie

 De olie wordt tot 90℃ verhit en met 0,01 % cobaltresinaat gemengd. Hierna blaast men zoolang (ongeveer 2 uur) lucht door het vet tot het voldoende gebleekt is.

Turksche roodolie

 Voor het fabriceren van gesulfoneerde olie heeft men in de eerste plaats een met lood bekleed reservoir noodig met een roerapparaat en koelbuizen. Verder moet aan den bodem een kraan aangebracht zijn om de vloeistoffen af te kunnen tappen. Door de koelbuizen laat men, indien noodig, koud water stroomen. in den zomer moet men eventueel een ijsmachine aansluiten.
 Een tweede tank dient voor het bewaren van de afgewerkte zuren. Het gebruikte zwavelzuur kan of in mandflesschen bewaard worden of het wordt in een eveneens met lood bekleede tank afgetapt.
 Men doet nu ricinusolie in de tank, tot ongeveer een derde deel van den inhoud. In een zeer dunnen straal giet men nu 20 % van het gewicht aan ricinusolie zwavelzuur van 98 % in de olie. Men moet zeer sterk roeren en door koelen moet men er voor zorgen, dat de temperatuur niet boven 38℃ komt. Nadat al het zuur toegevoegd is laat men het roerwerk nog een half uur loopen. Hierna blijft het mengsel 24 uur rustig staan.
 Den volgenden dag voegt men nu eenzelfde volume water bij de olie, roert goed door en laat het mengsel weer 24 uur staan. In dezen tijd scheidt de vloeistof zich nu in twee lagen, de onderste bevat de overmaat zuur, de bovenste laag is de olie. De zuuroplossing tapt men nu af en wascbt de olie een keer met 15 tot 20-pcts zoutoplossing. De olie wordt tenslotte met ammoniak of met natronloog van 24° Bé zoover geneutraliseerd tot de olie geheel helder is.
olieblikken

Hfst.9 - Smeermiddelen
Boorolie - Boorolie-emulsies - Draadtrekolie - Lederolie - Olie voor losmaken van schroeven - Invetolie voor ijzer - Porcelainvormolie - Consistentvet - Graphietvet - Marine-graphietvet - Versnellingsbakvet - Draadvet - Locomotief-consistentvet - Tuigvet - Dikke olie - Onoplasbare olie voor wol - Fietsenkettingvet - Smeermiddel in poedervorm - Geweerloopolie - Smeermiddel voor stempels en vormen - Kettingsmeermiddel - Hard consistentvet - Boven-smeerolie - Ventielsmeermiddel - Vast pine oil - Bleeken van dierlijke vetten en palmolie - Turksche roodolie

De inleiding is van belang voor het gehele boek, sla deze dus niet over
Inleiding

Belangrijk

Voorkom ongelukken!
Gevaarlijk vergiftige stoffen worden bij het recept aangegeven. Men mag echter nooit vergeten dat alle chemicaliën relatief gevaarlijk zijn. Na het werken met chemicaliën moet men dus in ieder geval de handen wasschen, gedurende het werk mag men met de handen niet aan de oogen komen. Bij het werken met brandbare vloeistoffen mag volstrekt geen vuur in het vertrek aanwezig zijn.

Aanvulling door vindikhier.nl
Beslist lezen!

Op deze website geven wij de oorspronkelijke tekst weer van het boek 'mengen en roeren, verschenen in 1936. Lees vooral de inleiding met onderwerpen als verwarmen (boven waterbad, ofwel au bain-marie) en andere veiligheidszaken. Gebruik beschermende kleding, handschoenen en veiligheidsbril bij het werken met gevaarlijke stoffen.
Sommige recepten of in recepten vermelde stoffen zijn wellicht in onbruik geraakt, niet meer verkrijgbaar, niet meer toegestaan of zelfs ronduit gevaarlijk.
Denk daarbij aan bijvoorbeeld asbest. Maar ook aan gevaarlijke stoffen als arsenicum en strychnine. Ga dus geen recepten namaken zonder kennis van zaken of met gevaarlijke of verboden stoffen. Met andere woorden:

'DON'T TRY THIS AT HOME'

Wij onthouden ons van iedere verantwoordelijkheid, met betrekking tot fouten in de informatie, eventuele schadelijkheid van vermelde stoffen en eventuele schadelijke gevolgen van het werken met deze stoffen of van het opvolgen van de recepten in dit boek. Ons motto is slechts: Laat oude kennis niet verloren gaan.




'Enjoy Life'








disclaimer | w3schools | GFDL | GoodFon.com | pixabay | pexels |pinterest | pxhere.com | unsplash.com
copyright © 2013 -
vindikhier.nl - all rights reserved
under construction