mengen-en-roeren-1

Land & Tuinbouw, Proeven doen


Het grootste wonder der natuur, waarover alle denkende menschen gedurende duizenden jaren getracht hebben zich een bepaald denkbeeld te vormen, het kiemen van een zaadkorrel en het uitgroeien tot een plant, heeft ook in den modernen tijd nog niets van zijn aantrekkingskracht verloren. Bij alle ontwikkeling der moderne techniek hangt het leven der menschheid tenslotte toch nog van de planten af, die in staat zijn de energie van de zon in voedsel voor mensch en dier om te zetten.

Reeds in het oude Rome bestond literatuur over landbouwkunde en in de Middeleeuwen vinden we reeds menige juiste opmerking. In 1563 schreef Palissys, dat men het niet gebruikte stroo moest verbranden en de asch, die zout bevatte, weer op het veld moest strooien. Deze asch verbetert den grond, want de planten hebben dit zout aan den grond onttrokken.

In de jaren 1630 tot 1750 zocht men hardnekkig naar een vegetatieprincipe; J. B. van Helmont meende het in water gevonden te hebben. Hij beschrijft het volgende experiment: in een steenen pot doet men 200 pond aarde, die te voren in een oven gedroogd wordt. De aarde wordt met regenwater nat gemaakt en een wilg, die 5 pond weegt, wordt in deze aarde geplant. De pot wordt met een deksel met gaten bedekt en met regenwater of met gedestilleerd water regelmatig begoten. Na 5 jaar woog het wilgeboompje 169 pond, de aarde woog 200 pond minus 2 ons. Van Helmont trok hieruit de conclusie, dat de 169 pond hout geheel uit water ontstaan was. Hij vergat de twee ons, die uit de aarde verdwenen was. De conclusie was verkeerd, daar Van Helmont de lucht niet gecontroleerd had en de twee ons vergat. Eenige jaren later verdedigde Glauber de stelling, dat salpeter het eigenlijke vegetatieprincipe was. Hij had gevonden dat het toevoegen van salpeter de opbrengst aanmerkelijk verhoogde. Hij vond het salpeter in stalmest, veeren, haar, beenderen, enz.

In de periode van 1750 tot 1800 heerschte in de scheikunde de noodlottige leer van het phlogiston, volgens welke men aannam, dat een stof bij het verbranden phlogiston, een hypothetische stof, aan de lucht afgaf. Wanneer de stof in een afgesloten ruimte niet meer verder wilde branden, was men verplicht aan te nemen, dat de lucht dan met phlogiston verzadigd was. Het is duidelijk, dat men hiermede het groeien van planten met schijnbaar niets dan water ook niet kon verklaren.

In Engeland kwam Tull reeds dichter bij de waarheid. Hij kon echter toch niet duidelijk zien en schreef alleen dat een aantal dingen den groei der planten beheerschte, nl. salpeter, water, lucht, vuur en aarde; dat het echter nog niet uitgemaakt was, welke van deze dingen het balangrijkste en het eigenlijke voedsel was. Toch had Tull een goeden invloed op den landbouw en leerde hij het belang van een goed kruimig maken van de aarde.

HEBBEN
Home vond den invloed van verschillende zouten op de groei der planten. Hij noemt salpeter, bitterzout en kaliumsulfaat. Hij vond ook de juiste methode om den groei der planten te onderzoeken, nl. de cultures in bloempotten en de analyse van de planten zelf. In 1795 werd gevonden dat ook de phosphaten den groei bevorderen.

De groote scheikundige Priestley vond in 1771 een zeer belangrijk feit. Hij zag dat de lucht door verbrandingsprocessen, door rotting en door dierlijke ademhaling verontreinigd werd en vond nu dat dezelfde lucht door levende takken van kruizemunt weer gereinigd werd. Hier werd dus het zeer gewichtige feit vastgesteld, dat het ademen van mensch en dier juist tegenover het ademen van planten staat, dat de een gebruikt, wat de ander afgeeft. Tot de ontdekking der zuurstof leidden deze proeven nog niet en toen later de zuurstof werkelijk ontdekt werd, zag men den samenhang nog niet, daar de invloed van het licht onbekend was.

In de periode van 1800 tot 1860 vond De Saussure, dat de plant uit de lucht koolzuurgas wegnam en hiervoor, zuurstof afgeeft, wanneer tegelijkertijd voldoende licht ter beschikking staat. Hij vond dat bepaalde hoeveelheden koolzuur absoluut noodig zijn en dat de planten zonder dit gas te gronde gaan. Hij liet planten in een omgeving van lucht groeien, die hij kunstmatig met koolzuur mengde of waaraan hij de koolzuur geheel onttrokken had. Ook water werd door de planten opgenomen en ontleed en in andere stoffen omgezet. Door van al deze bestanddeelen het opgenomen gewicht te bepalen en de samenstelling van de plant zelf, kwam hij tot de, ontdekking, dat de plant zich verreweg voor het grootste gedeelte uit de lucht opbouwt en slechts voor een zeer klein gedeelte uit de aarde. Toch was dit kleine deel noodig, daar de planten zonder de bestanddeelen der aarde niet kunnen groeien.

De Saussure vond tevens dat de wortels niet eenvoudig alles opnemen, doch in de eerste plaats water opzuigen en van de opgeloste bestanddeelen slechts datgene, wat de plant noodig heeft.

Terwijl De Saussure met zijn opvattingen geheel alleen stond, gelukte het aan Liebig absoluut zeker te bewijzen, dat de planten werkelijk alle koolstof uit de lucht en niet uit de aarde opnemen. Hij bewees de absolute noodzakelijkheid van de aanwezigheid van kali, phosphor en ook stikstof, doch dacht later dat de stikstof steeds uit de lucht opgenomen werd. Hij fabriceerde een patentkunstmest en liet deze aan de boeren verkoopen, in de meening dat de oogst direct evenredig zou zijn met de hoeveelheid van deze zouten, die aan den bodem gegeven werd. Hij maakte echter de principieele fout, dat de phosphaten in zijn kunstmest geheel onoplosbaar waren.

In 1850 bewees Thomas Way, dat de oplosbare zouten door den grond vastgehouden worden en dus niet zonder meer weggespoeld worden. Met behulp van waterculturen bewees Knop definitief, dat de volgende elementen voor den groei der planten absoluut noodzakelijk zijn: kalium, magnesium, calcium, ijzer, phosphorus, zwavel, koolstof, stikstof, waterstof en zuurstof.

In de jaren van 1867 tot '75 werden vooral in Frankrijk talrijke proeven genomen, die ten doel hadden te bepalen, welke stof een bepaalde plantensoort wel het meest noodig heeft. Het bleek dat bv. koren en suikerbieten veel stikstof noodig hebben, aardappelen veel kali, suikerriet veel phosphor. Hier zien we dus reeds de grondslagen voor onze moderne bemestingsleer.

Een belangrijke strijdvraag was nog de stikstof; terwijl men aan den eenen kant zag dat stikstof uit de aarde opgenomen werd, vond men bij bepaalde planten, erwten en wikken, dat ze stikstof uit de lucht op konden nemen. Het vraagstuk kon niet opgelost worden voor de bacteriologie ver genoeg was. Pasteur vond dat de bekende omzetting van ammoniak in nitraat, welke reactie sinds onheugelijke tijden in de zg. salpetertuinen toegepast werd, op de werkzaamheid van bepaalde bacteriën berustte. Wanneer men een hoop aarde en asch gedurende langen tijd met bedorven urine begiet, ontstaat een groote hoeveelheid nitraat, dat dan met water uitgeloogd werd. Deze reactie verloopt ook in den grond. De ammoniak, die men in een of anderen vorm toevoegt, wordt in nitriet en nitraat omgezet en deze zouten worden door de planten opgenomen.

Een bekende proef is de volgende: Een lange buis wordt met zand en kalksteen gevuld. Men giet er nu afvalwater doorheen, zoo langzaam dat de doorlooptijd ongeveer 8 dagen bedraagt. Gedurende de eerste 20 dagen was het gehalte aan ammoniak in het afloopende water precies zoo hoog als in het toeloopende water. Hierna verdween de ammoniak langzamerhand en na eenige dagen kon men in het afloopende water alleen nitraten vinden.

Door toevoegen van iets chloroform verloor het zand de eigenschap ammoniak in nitraat om te zetten. Verwijderde men het chloroform en voegde men iets extract toe, dat men zonder verwarmen uit teelaarde verkregen had, dan werd de ammoniak weer tot nitraat geoxydeerd. Hieruit blijkt dus duidelijk, dat iets levends de oorzaak is van de oxydatie der ammoniak tot nitraat.

Verdere onderzoekingen brachten aan het licht, dat de aarde twee soorten bacteriën bevat, de eene soort oxydeert de ammoniak tot nitriet en de andere soort het nitriet verder tot nitraat.

HEBBEN
Het laatste raadsel was nu nog het ontstaan van de aan de biologen bekende wortelknolletjes van erwten en wikken. Deze ontstonden in steriel zand in het geheel niet. Voegde men geen nitraten toe, dan groeiden de erwten niet, wanneer men echter een bepaald extract van akkeraarde toevoegde, dat op zich zelf geen stikstof bevatte, dan groeiden de erwten na een bepaalden tijd uitstekend. Het kon niet anders verklaard worden dan door het feit dat de erwten de stikstof uit de lucht op kunnen nemen en voor hun groei kunnen gebruiken. Ze doen dit met behulp van bepaalde bacteriën, die in de bekende knolletjes opgehoopt worden.

Met behulp van planten, die zulke wortelknolletjes vormen, is het mogelijk gronden, die veel te weinig stikstof bevatten, aanmerkelijk te verbeteren, door zulke gewassen te zaaien. Hiervan wordt in de practijk dan ook veelvuldig gebruik gemaakt.

Uit deze geschiedkundige inleiding blijkt dus duidelijk dat de planten eenige dingen noodig hebben om te kunnen groeien:
1. Zouten die ze uit de aarde opnemen;
2. Koolzuur uit de lucht;
3. Water;
4. Licht.

Met behulp van het bladgroen, chlorophyl, is de plant in staat koolzuur te reduceeren tot stoffen, die de plant zelf noodig heeft. Bij deze reductie wordt warmte, dus energie opgenomen, die door de zonnestralen geleverd wordt. Op deze eigenschap der planten berust het geheele leven op de aarde.

In latere jaren vond men dat iedere plant bepaalde bestanddeelen meer noodig heeft dan andere. Dit beteekent, dat men kunstmest aan het soort gewas, waarvoor het bestemd is, aan moet passen. Verder is het volgende feit voor de bemestingsleer van het grootste belang; wanneer niet alle voedingszouten in voldoende hoeveelheden ter beschikking van de plant staan, dan richt zich de groei van de plant naar dat bestanddeel, hetgeen in de kleinste hoeveelheid aanwezig is. Wanneer men dus voor een bepaalden akker de gunstigste kunstmest samen wil stellen, dan moet men met behulp van een chemische analyse de hoeveelheid van de verschillende voedingszouten in den grond bepalen.

In het algemeen vermijdt men fouten door de samenstelling der kunstmest aan het gewas aan te passen en voldoende te strooien waardoor men zeker is dat er geen tekort aan een bestanddeel optreedt.

De meeste zouten der andere metalen, dan die welke als mest gebruikt worden, zijn voor de planten in het algemeen uiterst giftig. Zoo kan men koperzouten zelfs gebruiken om onkruid te vernietigen, in de buurt van chemische fabrieken is de plantengroei dikwijls uiterst kwijnend. Hiertegenover staat het feit, dat bepaalde stoffen, die in groote hoeveelheden giftig zijn, in uiterst kleine hoeveelheden als stimulans den groei der planten kunnen bevorderen. Waarschijnlijk berusten eenige algemeene ziekten, als bv. de ontginningsziekte op het ontbreken van een dergelijk bestanddeel.

De akkeraarde dankt haar ontstaan aan de verweerende werking van de atmosfeer en het water op de vaste gesteenten der aarde. De rotsen worden door vorst en hitte gespleten, de stukken worden door het water meegenomen en fijn gemalen tot het zich tenslotte als zand en klei ergens afzet. Zoodra deze lagen gedurende langen tijd droog blijven, ontwikkelt zich hierop plantengroei. De eerste planten tasten met hun wortels de fijnste deeltjes aan, lossen hieruit de voor hun leven noodzakelijke bestanddeelen op en maken uit zonne-energie en koolzuur en water hieruit eiwitten, koolhydraten en cellulose. Bij het afsterven der planten komen de opgenomen zouten weer in de aarde en bovendien geeft de plant de gewonnen organische bestanddeelen aan de aarde. Op den duur ontstaat hier een complex van onopgeloste oorspronkelijke bestanddeelen, de opgeloste zouten die hierdoor geabsorbeerd worden en de verteerde resten der afgestorven planten. Dit gecompliceerde mengsel is nu akkeraarde waarin onze geteelde gewassen goed kunnen groeien.

Het is nu de zaak van den landbouwer, deze teellaag zoodanig in orde te houden, dat ze ook voortdurend goede oogsten kan geven en hierin is de chemische industrie hem te hulp gekomen. De chemische industrie levert voor den landbouw de door de plant benoodigde zouten in een geconcentreerden vorm, waardoor het de plant gemakkelijk gemaakt wordt en deze de zouten slechts op behoeft te nemen. Dit heeft natuurlijk ook schadelijke gevolgen, onze gewassen, die uit wilde vormen zijn ontstaan, worden hierdoor verwend en worden dientengevolge veel gemakkelijker door ziekten en parasieten aangetast. Hier moet weer de chemische industrie helpen en allerlei bestrijdingsmiddelen voor deze ziekten en tegen het ongedierte leveren. Door deze innige samenwerking tusschen landbouw en chemische mdustrie is het mogelijk geworden de oogsten aanmerkelijk te verhoogen en hierdoor voor een veel grooter aantal menschen voedsel te verschaffen dan vroeger mogelijk was.

Proeven doen

Men laat eenige zaden, bv. erwten of boonen, eerst tusschen filtreerpapier dat met regenwater of gedestilleerd water vochtig gehouden wordt, kiemen. De gekiemde zaden bevestigt men, zoodra het worteltje lang genoeg is, in de kurk van een flesch, zoodanig dat het plantje zich vrij kan ontwikkelen. De flesch vult men met een oplossing van bepaalde zouten in gedestilleerd water.

Een oplossing waarin de planten zeer goed groeien verkrijgt men door in 1 l water het volgende op te lossen:

Calciumnitraat 1,30 g
Kaliumnitraat 0,33 g
Primo kaliumphosphaat 0,33 g
Kaliumchloride 0,16 g
Magnesiumsulfaat 0,33 g
IJzerchloride-oplossing 2 druppels
Na eenige weken vervangt men de oplossing door een nieuwe, waaraan men 4 tot 8 druppels ijzerchlorideoplossing toevoegt.

Zeer interessant en leerrijk zijn nu de resultaten die men verkrijgt, wanneer men in deze waterculturen de samenstelling van de oplossing varieert. Men laat eerst een bestanddeel weg of neemt een oplossing van slechts een zout en kan hierdoor precies bepalen welke zouten een plant noodig heeft.

Daar het groeien van een plant op een flesch een beetje onhandig is, kan men de methode wijzigen en als voedingsbodem een zuiver potje nemen, dit met absoluut schoon kwartszand vullen en dit zand met de voedingsoplossing vochtig houden.

HEBBEN

uit: Mengen & Roeren deel 1 en 2
Hfst.2 - Preparaten Land- en Tuinbouw
Preparaten Land- en Tuinbouw 1
Aardappel-mengmest - Mengmest 4-8-4 - Tabak-mengmest - Tuin-mengmest - Gras-mengmest - Grasvelden vrij van onkruid houden - Middel tegen ongedierte bij vee - Middel tegen luizen bij vee - Arsenicum-sproeimiddel van appels verwijderen - Panama-ziekte bij bananen - Zwartrot bij Delphinium
Preparaten Land- en Tuinbouw 2
Aardappelvlokken - Ontsmettingsmiddel voor pootaardappels - Ontsmettingsmiddel voor zaad - Aardwormgif - Slakkendooder - Gras tusschen steenen vernietigen - Kweekgras vernietigen - Aardappelziekte - Sproeimiddel - Sproeimiddel voor den Tuinbouw - Sproeimiddel tegen de bietenvlieg - Sproeimiddel tegen nematoden - Sproeimiddel tegen horzels - Uitroeien van varens - Insectenvangband
Preparaten Land- en Tuinbouw 3
Sproeimiddelen met pine-oil - Bestrijden van meeldauw - Sproeimiddel tegen insecten - Insectenpoeder - Koolmade - Korenworm - Veldmuizengif - Luizen- en mijtentabletten voor pluimvee - Luizenpoeder voor pluimvee - Middel tegen ingewandsziekte bij kippen - Veterinaire zalf - Hoesthoning voor paarden - Gezondheidspoeder voor paarden - Schurftzalf - Wormmiddel voor honden - Mierengif - Houtwormen - Wormen in bloempotten - Kwassiehoutoplossing - Cresol-zeepoplossing
Land- en Tuinbouw - Proeven doen
Preparaten Land- en Tuinbouw 5
Sproeimiddel tegen rupsen - Middel tegen paardevliegen - Ontsmetten van zaaibedden - Bariumpolysulfide - Middel tegen kalkpooten bij pluimvee - Insecten-vangband - Vruchtenboom-carbolineum - Middel tegen ontginningsziekte - Kresolzwavelzuur - Melkvet - Plantenhormonen - Antiseptisch strooipoeder voor honden - Hoefvet - Antiseptische hondenzeep - Het ontsmetten van stallen - Zwavelzalf voor huisdieren - Zwavellever - Zwavelkaarsen - Rookkaarsen - Luizenzalf - Kresolpoeder - Schurftzeep - Insectenbestrijdingsmiddel - Muggenpreparaten - Hars-oliezeep - Kakkerlakkengif - Vogelgeneesmiddelen - Reinigingsmiddel voor vogelkooien - Trekpleister voor paarden
Preparaten Land- en Tuinbouw 6
Paardenkoliekmiddel - Hoestmiddel - Koe-poeder - Wondmiddel - Wondzalf - Tegen diarrhee - Tegen koorts - Tegen dampigheid - Paarden-liniment - Tegen influenza - Schurftmiddel - Poeder om koeien meer melk te doen geven - Laxeermiddel - Middel tegen kalkpooten bij kippen - Legpoeder voor kippen - Kleuren van vogelveeren - Sproeimiddel tegen nematoden - Vogelzaad

De inleiding is van belang voor het gehele boek, sla deze dus niet over
Inleiding

Belangrijk

Voorkom ongelukken!
Gevaarlijk vergiftige stoffen worden bij het recept aangegeven. Men mag echter nooit vergeten dat alle chemicaliën relatief gevaarlijk zijn. Na het werken met chemicaliën moet men dus in ieder geval de handen wasschen, gedurende het werk mag men met de handen niet aan de oogen komen. Bij het werken met brandbare vloeistoffen mag volstrekt geen vuur in het vertrek aanwezig zijn.

Aanvulling door vindikhier.nl
Beslist lezen!

Op deze website geven wij de oorspronkelijke tekst weer van het boek 'mengen en roeren, verschenen in 1936. Lees vooral de inleiding met onderwerpen als verwarmen (boven waterbad, ofwel au bain-marie) en andere veiligheidszaken. Gebruik beschermende kleding, handschoenen en veiligheidsbril bij het werken met gevaarlijke stoffen.
Sommige recepten of in recepten vermelde stoffen zijn wellicht in onbruik geraakt, niet meer verkrijgbaar, niet meer toegestaan of zelfs ronduit gevaarlijk.
Denk daarbij aan bijvoorbeeld asbest. Maar ook aan gevaarlijke stoffen als arsenicum en strychnine. Ga dus geen recepten namaken zonder kennis van zaken of met gevaarlijke of verboden stoffen. Met andere woorden:

'DON'T TRY THIS AT HOME'

Wij onthouden ons van iedere verantwoordelijkheid, met betrekking tot fouten in de informatie, eventuele schadelijkheid van vermelde stoffen en eventuele schadelijke gevolgen van het werken met deze stoffen of van het opvolgen van de recepten in dit boek. Ons motto is slechts: Laat oude kennis niet verloren gaan.




'Enjoy Life'








disclaimer | w3schools | GFDL | GoodFon.com | pixabay | pexels |pinterest | pxhere.com | unsplash.com
copyright © 2013 -
vindikhier.nl - all rights reserved
under construction